Oosterweelwerken met verkeersimpact

De grootste metamorfose door Oosterweel komt er ongetwijfeld in het noorden van Antwerpen. De Antwerpse Ring zoals we die vandaag kennen verdwijnt. Het Viaduct van Merksem breken we af en maakt plaats voor een ingesleufde, dieperliggende Ring die deels overkapt wordt. Hierdoor verdwijnt de Ring niet alleen uit het zicht, maar komt er ook een zee aan ruimte vrij om te sporten, spelen en ontspannen. 

De transformatie van viaduct naar verdiepte Ring met Ringparken is een hele operatie. Omdat het verkeer moet kunnen blijven rijden tijdens de werken, leggen we eerst een Bypass of tijdelijke snelweg aan. Die Bypass biedt een alternatief aan de huidige Ring. Zo houden we tijdens de werken het verkeer maximaal op de snelweg en weg uit de woonwijken van Deurne en Merksem. Tegelijkertijd zorgen we dankzij de Bypass ook voor een veilige, voorspelbare verkeerssituatie en geeft het de aannemer voldoende ruimte om de dieperliggende ring aan te leggen. 

• Lees meer over de bouw van de tijdelijke Bypass R1-Noord

Grote bouwwerken brengen onvermijdelijk hinder met zich mee. Toch zetten we alles op alles om de last voor omwonenden, weggebruikers en bedrijven zoveel mogelijk te beperken.

• We zetten maximaal in op het vermijden van verkeershinder tijdens de werken. Niet enkel op de Ring, maar ook op het ruimere wegennet en in de woonwijken rond de Ring. Daarom worden bij elke werf verschillende maatregelen genomen (zie maatregelen voor minder hinder op de pagina “waar werken we nu”). In het noorden van Antwerpen, waar we het Viaduct van Merksem afbreken, bouwen we bijvoorbeeld eerst een tijdelijke snelweg, de Bypass, naast de bestaande Ring. Zo zorgen we ervoor dat het snelwegverkeer kan blijven rijden terwijl we een nieuwe Ring bouwen. Zodra die in gebruik is, kan de Bypass weer verdwijnen.
• Om de hinder van de werken nog beter op te vangen, voorzien we diverse maatregelen die ook na de werken nuttig blijven. Dat zijn hoofdzakelijk duurzame alternatieven voor het wegverkeer. Zo willen we iedereen een goed alternatief bieden voor de wagen. We bouwen onder meer een gordel van P+R’s rondom Antwerpen, waar je vlot overstapt op het openbaar vervoer.  Verder krijgen fietsers er maar liefst 35 kilometer aan nieuwe fietspaden en fietsostrades bij, leggen we nieuwe fietsbruggen over de snelweg en herstellen we oude fietspaden zodat je veilig en snel op je bestemming aankomt.
• Het werftransport van materialen gebeurt zo veel mogelijk via het water en over werfwegen om de bestaande wegen niet bijkomend te belasten. 
• Naast maatregelen voor het verkeer, doen we er ook alles aan om de hinder voor de buurten nabij de werken te beperken. Zo leggen we strikte regels op aan de aannemers die de werken uitvoeren om stof- en geluidshinder te vermijden. We houden dit met speciale meters in de gaten zodat we tijdig kunnen ingrijpen indien vereist.

Meer weten over onze manier van werken? Neem een kijkje op Samen aan de slag

De Bypass, de tijdelijke snelweg naast de R1, komt aan de oostzijde van de bestaande Ring te liggen. Dit is langs de zijde van het Sportpaleis. De Bypass loopt tussen het knooppunt van de R1 met de E313 (“Antwerpen-oost”) en het knooppunt van de R1 met de E19 en de A12 (“Antwerpen-noord”) ter hoogte van de Jozef Masurebrug in Merksem.

De Bypass zal drie baanvakken tellen in elke richting.

Ter hoogte van het Lobroekdok en het Sportpaleis (AFAS Dome) is er onvoldoende plaats om twee maal drie nieuwe rijstroken aan te leggen. Daarom behouden we in dit deel de helft van het bestaande viaduct en bouwen we nog een halve Bypass met drie rijstroken bij. Op het nieuwe gedeelte van de Bypass komt het verkeer richting Nederland. Op het deel van de Bypass dat gebruik maakt van het bestaande viaduct komt het verkeer richting Gent. Zo kunnen we de binnenste helft van de Ring afbreken en krijgen we daar voldoende ruimte om de nieuwe Ring te bouwen.      

• Lees meer over de bouw van de tijdelijke Bypass R1-Noord
• Bekijk hier waar het noordelijk deel van de Bypass precies komt

Geluidsschermen van minstens vier meter hoog ter hoogte van bewoning dempen het geluid van auto's en vrachtwagens die op de Bypass rijden.

Een maximumsnelheid van 70km/u zorgt voor minder geluidsoverlast voor de buurt van de Bypass.

Een stil wegdek absorbeert geluid en trillingen van auto's.

We monitoren de omgeving en meten voortdurend:

• Luchtkwaliteit
• Geluid
• Trillingen
• Mobiliteit
• Grondwater

Zo houden we de gevolgen op mens, dier en natuur in het oog. De metingen zijn al voor de werken gestart. Zo kunnen we vergelijken tijdens de werken. Gaat het de foute kant op? Dan grijpen we in.

In de loop van 2025 leggen we een nieuwe oprit Deurne naar de R1 aan tegenover de ingang van Spoor Oost, aan de Noordersingel. De huidige oprit aan de Schijnpoortweg sluit permanent. Dankzij het verleggen van de oprit kunnen we de gevaarlijke weefbewegingen elimineren tussen verkeer dat van de oprit komt en verkeer dat de Ring wil verlaten naar de E313. Zo verbetert de doorstroming en wordt de situatie een heel stuk veiliger in voorbereiding van de volledige ingebruikname van de Bypass richting Gent, voorzien in 2027. Daarnaast kunnen we dankzij de nieuwe locatie de oprit Deurne maximaal openhouden tijdens de Oosterweelwerken. In de toekomst zal de nieuwe oprit deel uitmaken van een volwaardig op- en afrittencomplex. 

De nieuwe oprit Deurne aan de Noordersingel zal in eerste instantie aansluiten op de bestaande rijbaan van de R1 en de aansluiting naar de E313. Van zodra de Bypass, de tijdelijke snelweg langs de R1, volledig in dienst is, sluit de nieuwe oprit aan op de Bypass richting Gent. Ook na de werken blijft dit de definitieve locatie en zal de oprit aansluiten op de verdiepte snelweg.

Wanneer de oprit wordt verlegd, zal er ook een aanpassing gebeuren van de lage-emissiezone. Concreet betekent dit dat verkeer vanaf de Schijnpoortweg naar de oprit niet onder de lage-emissiezone valt. Verkeer dat vanuit het zuiden via de Noordersingel naar de oprit rijdt valt wel onder de lage-emissiezone, zoals vandaag ook al het geval is. 

We verwachten dat de nieuwe verkeerssituatie initieel voor meer verkeer zal zorgen op enkele toegangswegen en kruispunten. Echter: De oprit van de Schijnpoortweg naar de R1 wordt uit dienst genomen, wat de lichtenregeling op de kruispunten van de Schijnpoortweg eenvoudiger en vlotter zal maken. We passen ook de verkeerslichten, rijstrookindeling en opstelruimtes aan. Zo wordt het verkeer richting de nieuwe oprit op de Noordersingel zo vlot mogelijk afgewikkeld. Op het kruispunt Schijnpoortweg-Noordersingel-Slachthuislaan worden bovendien twee conflicten met overstekende fiets- en voetgangers weggewerkt. Zo wordt het kruispunt veiliger voor iedereen. Hoewel we dus een periode van aanpassing verwachten, zal de doorstroming naar de nieuwe oprit Deurne dankzij de combinatie van de bovenstaande punten in de toekomst wel vlot verlopen. 

De Ring richting Gent/Brussel werd in november 2025 tussen Antwerpen-Noord en Borgerhout op drie in plaats van vier rijstroken gezet. Zo maken we ruimte vrij voor de aanleg van de Bypass, de tijdelijke snelweg die ervoor zorgt dat het verkeer kan blijven rijden tijdens de afbraak van het viaduct en de bouw van de verdiepte, maximaal overkapte ring. In één beweging verlaagde ook de maximaal toegelaten snelheid, van 100 naar 70 kilometer per uur. Zo verkleint de kans op ongevallen en verhoogt de capaciteit van de snelweg.  

Daarnaast werd de Oprit Deurne richting Gent/Brussel verlegd. Die vertrekt nu vanop de Noorderlaan ter hoogte van Spoor Oost, loopt parallel met de afrit E313, op een aparte rijstrook en sluit verderop dankzij een nieuw stuk weg pas aan op de Antwerpse Ring.  

Voor deze werken waren er vijf rijstroken op snelwegverkeer: drie rijstroken op de R1 zelf en twee op de aansluiting van de E313. Door het verleggen van de oprit Deurne kunnen we een grote, impactvolle weefstrook volledig wegwerken (verkeer vanuit de Ring naar de aansluiting richting E313 moet niet meer “weven” met verkeer van oprit Deurne naar de Ring). Maar het verkeer van de oprit Deurne zomaar toevoegen aan de twee rijstroken op de aansluiting van de E313 zou niet werken. Op basis van voorafgaande studies werd daarom beslist dat de nieuwe oprit Deurne op een aparte rijstrook bij zou voegen bij het verkeer vanuit de E313 richting Gent. Het gevolg hiervan is dat er nog steeds vijf rijstroken beschikbaar zijn op de snelweg, maar dat ze anders verdeeld zijn.

Iets verder op de Ring richting Gent komen deze herverdeelde vijf rijstroken uit bij de al bestaande vijf rijstroken. Het is daarom niet mogelijk om de rijstrook van de afrit Borgerhout ook te gebruiken voor doorgaand verkeer. Dat zou betekenen dat er opnieuw een weefbeweging ontstaat door de reductie van zes naar vijf rijstroken. Daarbij komt dat deze zone al geïmpacteerd is door de weefbewegingen van de E313 naar de R1 en van de R1 naar afrit Berchem en de E19. Ten slotte is het ook praktisch niet mogelijk om hier een extra rijstrook aan toe te voegen: de vrije ruimte hebben we namelijk nodig voor komende werkzaamheden.

Momenteel zien we dat de files verder reiken. Doordat er aan Schijnpoort geen weefbewegingen meer zijn, stroomt het verkeer op de R1 daar wel vlotter door. De bovenstaande ingrepen compenseren het wegvallen van de rijstrook op de R1 voor een deel, maar niet helemaal. We begrijpen dat dit zorgt voor ongerustheid bij automobilisten. Werken aan een belangrijke verkeersader als de Antwerpse Ring gaan helaas gepaard met verkeersimpact. Verkeer vanuit het noorden zal de komende jaren dus jammer genoeg rekening moeten houden met een langere reistijd richting Gent. Wel wordt verwacht, op basis van voorgaande studies, dat een deel van het verkeer vanuit het noorden in de toekomst opnieuw zal kiezen voor de R2, zeker nu de Beverentunnel opnieuw is opengesteld.