Op 29 december 2021 velde de Raad van State een arrest waarmee de Technische Verslagen van de Oosterweelwerken Linkeroever en Scheldetunnel werden geschorst. Als gevolg van dit arrest moesten de grondwerken in en met gebiedseigen gronden binnen het Oosterweelproject worden stilgelegd.

Hoe komt het dat de werken terug kunnen opstarten?

Om tegemoet te komen aan het oordeel van de Raad van State heeft Lantis nieuwe Technische Verslagen met aparte Kadastrale Werkzones per vergund (deel)project opgemaakt. In nauw overleg met bodembeheersorganisatie Grondbank werden de technische verslagen volledig herwerkt, waarbij ook de aanbevelingen van de Expertencommissie Grondverzet werden meegenomen. Grondbank zette vervolgens het licht op groen om de grondwerken in de werkzone Linkeroever op 7 maart 2022 opnieuw te starten. Dit gebeurde na grondige analyse door de Expertencommissie Grondverzet, waarover ook werd afgestemd met de OVAM.

Concreet betekent dit dat de werken met gebiedseigen grond, grond afkomstig uit de werfzones, opnieuw uitgevoerd kunnen worden. De gronden blijven wel binnen de specifieke werkzone.

Houden de werken dan geen bijkomend risico in voor de omwonenden?

De Expertencommissie Grondverzet, onder leiding van Prof. Karl Vrancken, bevestigde dat het stand-still principe wordt gerespecteerd en dat het Oosterweelproject de vervuilingssituatie zelfs verbetert. Lantis heeft de aanbevelingen via de Technische Verslage nondertussen omgezet in strengere criteria, die vanaf nu op het terrein zullen toegepast worden. Daarnaast formuleerde de commissie unaniem enkele bijkomende aanbevelingen waar Lantis mee aan de slag is gegaan.

Wat gaat er nu gebeuren met de meest vervuilde grond? Volgt er een saneringstraject en wat houdt dat in?

De bodemverontreiniging is ontstaan op het terrein van 3M. Ook de saneringsplicht ligt bij 3M. De verdere realisatie van de Oosterweelverbinding zal deel uitmaken van een ruimer saneringstraject van dit bedrijf. Dit traject heeft als doel de blootstelling met PFAS vanuit de bodem en het grondwater te verminderen. De focus ligt in eerste instantie op de gezondheidsrisico’s voor de omgeving.

Nieuw is het traject niet. De eerste stappen dateren al van 2009 en hadden – met de toenmalige inzichten – vooral betrekking op het beheersen van de PFAS-verontreiniging in het grondwater zodat deze zich niet verder zou verspreiden naar de omgeving. Deze beheersmaatregelen zijn nog altijd van toepassing.

Sinds 2019 is met een verstrengd toetsingskader dit saneringstraject geactualiseerd met de eerste fase van het beschrijvend bodemonderzoek. Hierbij worden in eerste instantie de gezondheidsrisico’s voor de omgeving in kaart gebracht. Dit beschrijvend bodemonderzoek werd in opdracht van 3M afgewerkt op 10 februari 2022 en wordt momenteel door OVAM beoordeeld in samenwerking met o.m. het Agentschap Zorg en Gezondheid en VMM.

De eerstvolgende stappen in dit saneringstraject krijgen concreet vorm: 3M engageert zich om de kernsanering op het eigen terrein te optimaliseren, het woon- en landbouwgebied rondom de bedrijfssite te saneren en daarnaast  ook mee te werken aan de sanering van de Oosterweelgronden. Op deze manier wordt de verontreinigde grond van de Oosterweelwerken meegenomen in de sanering uit te voeren door 3M. Er wordt ook een plan van aanpak opgezet voor een sanering in een ruimere omgeving op langere termijn.

Daarnaast wordt er door 3M onmiddellijk actie ondernomen met een onmiddellijke impact op de omgeving. De te nemen maatregelen zorgen voor een extra beperking van het risico op blootstelling en hebben een positief effect op de werken die Lantis uitvoert binnen de projectzones op de Antwerpse Linkeroever:

  • In afwachting van grondige volgende stappen rond sanering, wordt het bedrijfsterrein van 3M zo snel mogelijk afgedekt met grind zodat verspreiding van het stof door verwaaiing wordt tegengegaan.
  • Er wordt meteen werk gemaakt om de dagelijkse grondwaterstroom van PFAS-houdend water naar de Palingbeek te onderbreken en op het terrein van 3M te houden
  • De sanering van de Palingbeek wordt volledig uitgevoerd, in volkomen synergie met de werken aan de Oosterweelverbinding.

Lantis werkte mee aan het inpassen van de grondverzetswerken in het saneringstraject om zo tot een geïntegreerde aanpak voor Zwijndrecht en omgeving te komen. Dit gebeurde onder coördinatie van Karl Vrancken en in samenwerking met onder andere OVAM, 3M, de gemeente Zwijndrecht en andere stakeholders. Lantis zal haar werkzaamheden verder monitoren en hierover regelmatig en transparant communiceren met omwonenden en de betrokken Vlaamse administraties.

Meer weten? Bekijk de PFAS webinar van maart 2022

UpdateOp 19/04/2022 heeft de Raad van State de conformverklaringen voor de grondwerken op de werven Linkeroever en Scheldetunnel opnieuw geschorst. Het arrest legt de grondwerken in en met verontreinigde grond op onze werven in Linkeroever en Zwijndrecht tijdelijk stil. De juridische analyse van het arrest en de gevolgen daarvan zijn momenteel volop aan de gang.